กระบวนทัศน์เกี่ยวกับสุขภาพและภูมิปัญญาพื้นบ้านเกี่ยวกับสุขภาพ : มุมมองจากทฤษฎีสังคม

Title

กระบวนทัศน์เกี่ยวกับสุขภาพและภูมิปัญญาพื้นบ้านเกี่ยวกับสุขภาพ : มุมมองจากทฤษฎีสังคม

Subject

ประชาสังคมด้านสุขภาพ

การปฏิรูประบบสุขภาพ

การแพทย์ทางเลือก

สุขภาพทางเลือก

Creator

ฉลาดชาย รมิตานนท์

Source

สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข

Publisher

สำนักหอสมุดแห่งชาติ

Date

2547

Format

PDF

Language

ไทย

Alternative Title

Paradigms of health and local wisdom concerning health care

Abstract

งานวิจัยเล่มนี้เป็นการรวบรวมและเรียบเรียงแนวความคิดทางทฤษฎีสังคมศาสตร์ที่อาจ สามารถนำมาใช้เพื่อศึกษาทำความเข้าใจมิติทางด้านสุขภาพอนามัยของสังคมไทย โดยให้ความสนใจเป็นพิเศษกับการชี้ประเด็นเบื้องต้นบางประการที่อาจนำมาใช้ศึกษาเรื่องภูมิปัญญาพื้นบ้านด้านสุขภาพ จริงอยู่เรื่องสุขภาพอนามัยเป็นเรื่องสำคัญของชีวิตทางสังคมของมนุษย์ แต่การศึกษาด้านสุขภาพโดยใช้มิติมุมมองของฝ่ายสังคมศาสตร์ยังไม่ได้รับความสำคัญเท่าที่ควร เมื่อเทียบกับมิติมุมมองของฝ่ายวิทยาศาสตร์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งของฝ่ายแพทย์สมัยใหม่ที่มักถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าเป็นการมองสุขภาพในฐานะของการรักษาโรคภัยไข้เจ็บแบบ “แยกส่วน” มองมนุษย์เป็นปัจจัยทางชีวเคมี ไม่มีการมองแบบ “องค์รวม” ที่ประกอบด้วยกาย ใจ และ จิตวิญญาณ ยิ่งไปกว่านั้น การรักษาพยาบาลตามแบบการแพทย์สมัยใหม่ แม้จะมีประโยชน์มากมาย แต่ก็เติบโตควบคู่กันไปกับระบบทุนนิยมบริโภคนิยมที่มุ่งเน้นการแสวงหากำไรของผู้ประกอบการทุกระดับทุกประเภทไม่เว้นแม้แต่แพทย์ มีผลทำให้การแพทย์สมัยใหม่มีภาพของการค้ากำไรมากขึ้นเรื่อย ๆ จึงถูกกล่าวหาว่า “ไร้จริยธรรม” ลงเป็นลำดับ เมื่อเกิดขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมกระแสต่าง ๆ ขึ้นมา การเคลื่อนไหวเรื่องสุขภาพก็เป็นส่วนหนึ่งอยู่ด้วย โดยเฉพาะในทิศทางของการแสวงหาทางเลือกด้านสุขภาพที่หลากหลาย สายของ “ภูมิปัญญาพื้นบ้าน” กับ “ชุมชนนิยม” ที่มักจะถูกกล่าวขวัญถึงอย่างคาดหวังว่าน่าจะมีศักยภาพที่จะเตือนสติการแพทย์สมัยใหม่ให้ลดความเป็นกลไก ลดการค้ากำไร ลดการผูกขาดอำนาจ/ความรู้ ไว้แต่ฝ่ายเดียวลงบ้าง การเคลื่อนไหวทางสังคมเรื่องสุขภาพและเรื่องอื่น ๆ จึงถูกมองว่าน่าจะเป็นการ “ต่อต้าน” หรือ “สู้กลับ” ของผู้คนซึ่งถูกกระทำโดยด้านที่ไม่ดีของ “ความเป็นสมัยใหม่” ฉะนั้นเรื่องสุขภาพอนามัยจึงเป็นเรื่องของความสัมพันธ์เชิงอำนาจที่เชื่อมโยงกับการสร้างความรู้และความจริง นั่นเอง