จารึกบ้านเขามะกา

Title

จารึกบ้านเขามะกา

Subject

จารึก

Publisher

สำนักหอสมุดแห่งชาติ

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

ปจ.27

ขนาดวัตถุ

กว้างบน 21 ซม. กว้างล่าง 23 ซม.
หนาบน 10 ซม. หนาล่าง 11 ซม.
สูงรวม 114.5 ซม. ฐานส่วนที่เป็นบ่ากว้าง 31.5 ซม.

อักษร

ปัลลวะ

จารึกอักษร

จำนวน 1 ด้าน มี 4 บรรทัด

พบเมื่อ

เมษายน 2528

ศักราช

พุทธศตวรรษที่ 12

สถานที่พบ

บ้านเขามะกา ตำบลศาลาลำดวน อำเภอเมืองสระแก้ว จังหวัดสระแก้ว ต่อมาได้นำไปเก็บรักษาที่วัดศาลาลำดวน อำเภอเมืองสระแก้ว จังหวัดสระแก้ว แล้วย้ายมาไว้ที่ห้องรองผู้ว่าราชการจังหวัดปราจีนบุรี และวัดบวรนิเวศวิหารราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร จนถึงปัจจุบัน

ผู้พบ

ราษฎรเจ้าของนา อยู่บ้านเขามะกา ตำบลศาลาลำดวน อำเภอเมืองสระแก้วจังหวัดสระแก้ว

ปัจจุบันอยู่ที่

พระอุโบสถ วัดบวรนิเวศวิหาร ราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

จารึกในประเทศไทย เล่ม1

ประวัติ

ตามหลักฐานเดิมกล่าวว่า ราษฎรบ้านเขามะกา พบจารึกขณะไถนาอยู่ในที่นาหน้าเขามะกา ตำบลศาลาลำดวน อำเภอเมืองสระแก้ว จังหวัดสระแก้ว เมื่อประมาณเดือนเมษายน 2528 และผู้พบจารึกได้นำจารึกไปถวายเจ้าอาวาสวัดศาลาลำดวน อำเภอเมืองสระแก้ว จังหวัดสระแก้ว ต่อมาเมื่อวันที่ 8 มีนาคม 2531 พระครูศรีมหาโพธิคณารักษ์ เจ้าคณะอำเภอศรีมหาโพธิ วัดใหม่กรงทอง อำเภอศรีมหาโพธิ จังหวัดปราจีนบุรี ได้ส่งสำเนาจารึกมาขอความอนุเคราะห์เจ้าหน้าที่ของหอสมุดแห่งชาติอ่าน แปล แต่สำเนาจารึกนั้นไม่ชัดเจน จึงยังไม่ได้อ่านแปล จนถึงเมื่อวันที่ 28 มิถุนายน 2531 กองโบราณคดี กรมศิลปากร ได้ส่งสำเนาจารึกหลักเดียวกันนี้มาขอความอนุเคราะห์เจ้าหน้าที่ของหอสมุดแห่งชาติอ่านแปลอีกครั้ง แต่สำเนาที่ส่งมานั้นเป็นสำเนาที่ถ่ายเอกสาร จึงอ่านไม่ได้เช่นเดิม ต่อมาเมื่อวันที่ 5 - 7 สิงหาคม 2531 หอสมุดแห่งชาติจึงได้จัดส่งคณะสำรวจจารึกฯ เดินทางไปสำรวจจารึกดังกล่าว ตามหลักฐานที่แจ้งไว้เดิม ณ วัดศาลาลำดวน อำเภอเมืองสระแก้ว จังหวัดสระแก้ว แต่ไม่พบศิลาจารึก ทางวัดแจ้งว่า รองผู้ว่าราชการจังหวัดปราจีนบุรี นำไปไว้ที่ศาลากลางจังหวัดปราจีนบุรี คณะสำรวจจารึกฯ ได้ตามไปที่ห้องรองผู้ว่าราชการจังหวัดปราจีนบุรี ณ ศาลากลางจังหวัดปราจีนบุรี แต่ไม่พบศิลาจารึก ทราบจากเจ้าหน้าที่หน้าห้องรองผู้ว่าราชการจังหวัดว่า ได้ย้ายศิลาจารึกไปกรุงเทพฯ แล้ว การตามหาจารึกจึงต้องหยุดชะงักลงในคราวนั้น
การตามหาจารึกค้างอยู่จนถึงวันที่ 18 สิงหาคม 2533 ผู้บันทึกจึงพบว่า จารึกหลักนี้ตั้งอยู่หลังพระพุทธรูปประธานในพระอุโบสถ วัดบวรนิเวศวิหารราชวรวิหาร กรุงเทพฯ จึงได้คัดจำลองอักษร และวัดขนาดจารึกไว้เป็นเบื้องต้น ต่อมาเมื่อเดือนเมษายน 2550 สำนักโบราณคดีได้แจ้งให้กลุ่มหนังสือตัวเขียนและจารึก สำนักหอสมุดแห่งชาติ เดินทางไปสำรวจจารึกที่วัดบวรนิเวศวิหารราชวรวิหารอีกครั้งหนึ่ง จารึกยังอยู่ ณ ที่เดิมจนถึงปัจจุบัน